Crisis management
The world will not evolve past its current state of crisis by using the same thinking that created the situation
Crisis? Welke crisis? In de nacht lijkt het altijd alsof het “ineens” misgaat. In werkelijkheid is het meestal een optelsom: aannames, routine, ketenblindheid en het ontbreken van training. Een crisismanager ziet één patroon terugkeren: mensen denken te rechtlijnig, precies wanneer de situatie niet-rechtlijnig is.
Twee nachten. Eén patroon.
Het is midden in de nacht. De telefoon gaat. Ergens ligt een datacenter eruit. Ergens is een stroomstoring. Een project mag niet in productie. “Begin maar vast te rijden… ik praat je in de auto wel bij.” Je krijgt een conference call nummer. Je hoort dat er 21 mensen in de call zitten. Dan is het mis.
Na jaren crisismanagement blijft één vraag terugkomen: hoe hebben we het zover laten komen. Niet als verwijt, maar als diagnose. Want als je begrijpt hoe je hier bent gekomen, kun je het systeem herstellen.
Case 1 Halon en servers. Risicovolle mix.
Een techneut test een Halon brandblussysteem. Het plan voorziet in tests. Maar “voorzien” is niet hetzelfde als “doordacht”. De routine wint. Eén stap wordt vergeten: het Halon-systeem wordt niet uitgeschakeld.
Halon wordt via backplanes in serverkasten geblazen. Iemand had bedacht dat koele lucht van onder de vloer moest komen. Iemand was vergeten te bedenken dat het tweede datacenter op dezelfde vloer dezelfde luchtstroom gebruikt. Redundantie op papier, single point of failure in praktijk.
Het incident is zelden de root cause. De root cause is ketenontwerp zonder adversarial thinking: “wat als dit onderdeel faalt op een manier die niemand ‘bedoeld’ heeft?”
Case 2 Stroom weg. Diesel “voor drie dagen”.
’s Avonds het journaal: een provincie volledig zonder stroom. Je pakt een tas. Niet wachten op het telefoontje. Aangekomen draait het crisisteam “volgens procedure”. Alles lijkt onder controle. Tot je naar buiten kijkt: mensen vergaderen in een ander gebouw. Licht aan. Beamer aan. Business as usual.
Je vraagt de ICT-directeur: hoeveel diesel heb je nog. “Drie dagen.” Je vraagt: wanneer komen de fueltrucks. “Als de stroom niet binnen twee dagen terug is, bel ik de leverancier.”
Daar zit het probleem. Niet kwaadwillend. Niet dom. Maar lineair denken in een exponentiële situatie. Als de storing langer duurt, stijgt de vraag naar diesel overal. Dan is “drie dagen” geen marge, maar je laatste buffer.
Waarom crisismanagers anders denken
Piloten en militairen trainen op noodsituaties, niet omdat ze verwachten dat het misgaat, maar omdat ze weten dat je geen tijd krijgt om in het moment nog een methode te ontwikkelen. Training levert seconden. En seconden zijn soms het verschil tussen controle en escalatie.
“Redundantie is geregeld”
Maar de afhankelijkheid zit in gedeelde bouwkeuzes, gedeelde luchtstromen en gedeelde routines.
“We beslissen later wel”
Later is vaak te laat. In crises verschuift de beslisruimte sneller dan mensen verwachten.
“Onze leverancier lost dat op”
Maar als iedereen tegelijk belt, ontstaat schaarste. Dan wint degene die vooraf afspraken maakte.
Breder kijken dan crisismanagement
Crisismanagement is noodzakelijk wanneer het mis is. Maar volwassen organisaties stellen een andere vraag: hoe zorgen we dat we minder vaak afhankelijk zijn van crisishelden, nachtelijke calls en improvisatie?
Resilience betekent: voorbereid zijn op bekende én onbekende verstoringen. Niet met meer papier, maar met training, oefeningen, ketenafspraken, rolhelderheid en aantoonbare uitwijk- en herstelcapaciteit.
Wat verandert er als je het goed doet
- Je meet voorraden en verbruik realtime in plaats van “gevoel” en aannames.
- Je hebt vooraf afspraken met leveranciers over frequentie, volumes en escalatie.
- Je hebt sleutelplannen, fallback-processen en “paper mode” geoefend — niet alleen beschreven.
- Je definieert wat écht vitaal is: welke informatie moet je wanneer hebben om mensen veilig te houden.
Relevante links
Verdieping zonder de lezer van de pagina af te trekken.
-
Business Resilience Management
Business Resilience Management vaardigheden en trainingen -
Implementatie en oefeningen
Resilience implementatie en oefeningen -
Next Generation Risk Management
Next Generation Risk Management -
CTtN Cut Through The Noise
CTtN NL -
Gerelateerd S23k blog (digitale soevereiniteit)
Digitale soevereiniteit waarom we nu betalen voor keuzes van jaren geleden

Helemaal waar, niet de hele organisatie moet continue met crisis bezig zijn, maar zij die de verantwoordelijkheid hebben wel. Dat moet gestructureerd en gedegen. Het voorbeeld van de fuel trucks is tekenend voor ‘de crisis is zo voorbij’. Dat maakt ook dat in tijden van recessie of pandemie bedrijven traag reageren. Het voorbeeld van militaire training ook, continue op het crisis scenario voorbereid zijn, dat doen maar heel weinig bedrijven.
Herkenbaar.
Ik snap niet dat er niet meer aandacht voor is.
In veel gevallen is er geen zicht op wat er allemaal nodig is om zaakjes goed voor elkaar te krijgen en te houden.
Het is complex en het kunnen geen eenmalige acties zijn!
Eens. Het van te voren doorleven van diverse scenario’s maakt het mogelijk om met gepaste financiele budgetten je veel ellende te besparen als er wat gebeurd. Onbewust zijn we met zijn allen steeds kwetsbaarder geworden door een toename van vele afhankelijkheden van derden en is het steeds moeilijker om de volledige afhankelijkheidsketen te doorgronden. Dat vergt een expert voorbereiding en een mindset change.
Herkenbare situaties en vraagstukken! Maar al te vaak meegemaakt dat op het moment dat het er op aankomt maar bar weinig mensen op de hoogte blijken van de protocollen, laat staan wat te doen als er iets gebeurt dat niet in het boekje staat.
Niet zelden zijn dit soort onderwerpen en dito maatregelen het slachtoffer van tijdgebrek of bezuinigingen; er is geen onmiddellijke ‘business value’, geen ‘Cost of Delay’… tot je natuurlijk potlood (te weinig op voorraad) en papier (blanco want printers wegbezuinigd wegens alles digitaal) staat uit te delen omdat je medewerkers niet meer bij hun SaaS applicatie kunnen, maar de telefoon wél over blijft gaan in het contactcenter.
Zeer herkenbaar helaas. Vergeet niet dat in het bedrijfsleven (nog) steeds brandjesblussers als helden gezien worden. Zoals Kotter het al in de jaren 90 van de vorige eeuw aangaf : “valse of misplaatste urgentie – het komt voort uit zorg, boosheid, frustratie. Niet door vastberadenheid om te willen winnen’. Het leidt tot veel activiteit in de organisatie maar niet tot productiviteit/efficiency verbetering. Je hebt helemaal gelijk maar of je ook gelijk krijgt daar is nog een oorlog voor te winnen.
Inderdaad herkenbaar. Het vooruit denken in scenario’s, het denken in scenario’s, is niet gebruikelijk. Het “dieselvoorbeeld” is in dat kader herkenbaar maar ook leuk om te lezen
Eens,
goed stuk tekst (met maar 1 spelfout 🙂 . Ik denk dat jullie heel wat bedrijven kunnen chalengen met doom scenario’s.
Het lijkt me beter dan pas JP bellen als er echt shit is om hem te bellen voordat dat gebeurt (wat een rare zin).
Draaiboeken testen is trouwens super tof, ik heb ooit voor een bedrijf dat JP goed kent failover scenarios mogen testen. Je wil niet weten wat er allemaal mis kan gaan 🙂
Crisis management is een vak, crisis voorkomen daarbinnen nog eens een specialisatie. Maar weinig bedrijven zijn in staat zich professioneel en naar verhouding voor te bereiden op calamiteiten. Als ze zich al bewust zijn van de risico’s…
Alle digitale afhankelijkheid maakt het ook niet makkelijker… wel dringender!
ik kan alleen maar beamen wat jij hebt beschreven. Vaak wil een bedrijf pas wat doen als het kalf verdronken is. Deze bewustwording moet ergens hoog in een organisatie gaan vallen. Meestal gaat de business as usual boven testen en goede draaiboeken. Vooral in deze Corona tijd is het omzet wat de klok slaat. Men denkt niet genoeg na wat de impact en imago schade kan zijn.
Het gevaar bij problemen oplossen zit in de aannames. Dingen als vanzelfsprekend nemen waardoor je iets cruciaals over het hoofd ziet. Een ervaren crisismanager kan dan juist het verschil maken omdat hij/zij niet onder de indruk is van het acute probleem maar vooruit kan denken. Daarmee is veel waarde toe te voegen, geen twijfel over mogelijk.
Goed stuk, heeft ook veel parallellen met de Covid-19 crisis, denk aan de IC capaciteit en de test capaciteit. We denken te vaak dat het wel goed zal gaan of dat het meevalt. Geen tijd en geld willen besteden als het dan toch een keertje anders is.
Mooi verwoord Jean Paul. Het bedrijfsadvies is om voorbereid te zijn op onverwachte dingen en een vast protocol te hebben hoe dan te handelen als die zich voordoen. Je kunt niet alles voorkomen maar als er toch iets onverwacht gebeurd moet je niet hoeven na te bedenken hoe te handelen maar gelijk kunnen acteren (crisis bestrijden). Mijns inziens moet je je van buiten-naar-binnen voorbereiden. Vooraf alle domeinen in kaart brengen, onderdelen per domein identificeren en beleggen en de daarbij behorende (beheer-)acties onderbrengen bij medewerkers. Ook in de tijd denken (er kan iets opraken, hoe aanvullen, reserves, alternatieven e.d.). Ook hierbij is voorkomen beter dan genezen. Veerkracht opbouwen! Jouw initiatief met S23k moet m.i. veel organisaties gaan aanspreken. Succes.